Tangu jaribio la PrEPVacc lilipofungwa mnamo Desemba 2024 bila ufanisi, hakuna jaribio lolote la ufanisi wa chanjo ya VVU la Awamu ya IIb au III linaloendelea duniani. Kinachoendelea sasa ni mradi wa uhandisi wa kinga unaoitwa ulengaji wa hatua kwa hatua wa germline (sequential germline targeting). Kupitia majaribio manne ya Awamu ya 1 kwa binadamu (IAVI G001, IAVI G002, IAVI G003 na HVTN 302), watafiti wanapima iwapo chembe ndogo za protini zilizoandikwa kwenye mRNA zinaweza kuamsha seli chache za B za binadamu na kuziongoza hatua kwa hatua kutengeneza kingamwili pana (bnAbs). Matokeo ya mwaka 2025 katika Science na Annals of Internal Medicine yanaonyesha hatua kubwa zaidi kufikiwa hadi sasa pamoja na changamoto ya vipele vya ngozi (urticaria).
Kwa nini VVU inahitaji mafunzo ya hatua kwa hatua ya seli za B
Kama ilivyoelezwa kwenye ukurasa wetu wa Kwa nini vigumu na katika Taarifa Na. 003, protini za asili za uso wa VVU (Env) hazishikamani na seli changa za B ambazo hatimaye hutengeneza kingamwili pana kama VRC01. Mwaka 2021, majaribio ya AMP yalithibitisha kuwa kuwekewa kingamwili za VRC01 mishipani kulizuia asilimia 75.4 ya maambukizi ya virusi vinavyoathiriwa na VRC01. Mwaka 2022, jaribio la IAVI G001 (Leggat et al., Science 2022, 10.1126/science.add6502) lilionyesha kuwa chanjo ya protini ya eOD-GT8 60mer iliamsha watangulizi wa VRC01 kwa asilimia 97 ya washiriki (35 kati ya 36).
Matokeo ya IAVI G002 na G003 katika Science (Mei 2025)
Majaribio ya IAVI G002 (NCT05001373, N=60 nchini Marekani) na IAVI G003 (NCT05414786, N=18 nchini Rwanda na Afrika Kusini) yalitumia mfumo wa mRNA-LNP na kupima dozi ya pili ya core-g28v2 60mer mRNA katika G002 (Willis et al., Science 2025, 10.1126/science.adr8382):
| Jaribio na Usajili | Washiriki na Eneo | Chanjo na Mfumo | Matokeo ya Kinga | Usalama wa Ngozi |
|---|---|---|---|---|
| IAVI G001 (NCT03547245) | N=48 watu wazima Marekani | Protini ya eOD-GT8 60mer + AS01B (dozi ya kwanza pekee) | 97% (35/36) walizalisha watangulizi wa VRC01; wastani wa 0.1% ya seli za B za IgG (Science 2022) | Usalama wa kawaida; hakuna vipele sugu |
| IAVI G002 (NCT05001373) | N=60 watu wazima Marekani | eOD-GT8 60mer mRNA (prime) + core-g28v2 60mer mRNA (boost) | Dozi ya pili iliongeza mabadiliko ya SHM, mshikamano wa CD4bs na uwezo wa awali wa kuzuia virusi (Science 2025) | 18% (11/60) walipata vipele au muwasho wa ngozi (urticaria) |
| IAVI G003 (NCT05414786) | N=18 watu wazima Rwanda na Afrika Kusini | eOD-GT8 60mer mRNA (dozi mbili za mwanzo) | Uamsho imara wa seli za VRC01 na SHM kwa washiriki wa Kiafrika ambako mzigo wa VVU ni mkubwa (Science 2025) | Ilivumiliwa vyema; vipele vichache kuliko G002 |
| HVTN 302 (NCT05217641) | N=108 watu wazima Marekani (makundi 6) | BG505 MD39.3 Env trimer mRNA (gp140 vs gp151, 100/250 mcg) | Trimer ya gp151 iliyoshikamana na seli ilizalisha kingamwili za tier-2 baada ya dozi 3 (2025) | 6.5% (7/108) walipata vipele vya urticaria |
Kwanza, mfumo wa mRNA ulifanya kazi vizuri nchini Rwanda na Afrika Kusini (G003) kama ulivyofanya Marekani (G002). Pili, dozi ya pili ya core-g28v2 katika G002 ilisukuma seli za B kukomaa zaidi kuelekea kingamwili za VRC01. Tatu, utafiti mwenza katika Science Immunology (Science Immunology 2025, 10.1126/sciimmunol.adu7961) ulionyesha kuwa chanjo nne za mRNA-LNP zinaweza kutolewa pamoja bila kuingiliana.
Matokeo ya HVTN 302 na changamoto ya vipele vya ngozi
Wakati huohuo, jaribio la HVTN 302 (NCT05217641, N=108) lilipima dozi tatu za mRNA ya BG505 MD39.3 Env trimer na kuonyesha kuwa gp151 inazalisha kingamwili za tier-2, lakini asilimia 6.5 (7/108) ya washiriki walipata vipele vya ngozi (urticaria), ikilingana na asilimia 18 katika IAVI G002. Wakati wanasayansi wakirekebisha dozi hizo za Awamu ya 1, ujumbe wa daftari letu unabaki palepale: chanjo bado iko kwenye maabara ya Awamu ya 1, huku sindano ya lenacapavir ya mara mbili kwa mwaka na PrEP ya vidonge vikiwa kinga halisi inayofanya kazi leo.
Majibu ya moja kwa moja
MASWALI- Je, majaribio ya IAVI G002 au G003 yamethibitisha kuwa chanjo ya mRNA inazuia maambukizi ya VVU?
- Hapana. IAVI G002 (N=60 nchini Marekani) na IAVI G003 (N=18 nchini Rwanda na Afrika Kusini) ni majaribio ya Awamu ya 1 ya usalama na mwitikio wa kinga, si majaribio ya ufanisi wa kuzuia maambukizi. Yamethibitisha kuwa chanjo ya mRNA inaweza kuamsha seli chache za B za aina ya VRC01 na kuzikomaza kwa dozi ya pili.
- Kwa nini asilimia 18 ya washiriki wa IAVI G002 walipata vipele vya ngozi?
- Katika IAVI G002 (Science, Mei 2025), asilimia 18 ya washiriki walipata vipele vya ngozi (urticaria), sawa na asilimia 7 (7/108) iliyoripotiwa katika jaribio la HVTN 302. Watafiti wanachunguza dozi na muundo wa mRNA-LNP ili kupunguza athari hii.
- Kwa nini ilikuwa muhimu kufanya IAVI G003 nchini Rwanda na Afrika Kusini?
- Chanjo za germline zinategemea jeni maalum za kingamwili (IGHV1-2) katika damu. IAVI G003 ilithibitisha kuwa chanjo ya eOD-GT8 60mer mRNA inafanya kazi vizuri kwa washiriki wa Kiafrika ambako mzigo wa VVU ni mkubwa zaidi.